Zambiya'da iltica

Zambiya'da sığınma talep eden herkese Göç Dairesi tarafından sığınmacı izni verilebilir. Daire bu izni diğer göç izinleriyle birlikte sayar; başvuru incelenirken kişinin ülkedeki varlığını düzenleyen belgedir.

2017 tarihli Mülteciler Kanunu mülteciyi, ırkı, dini inancı, uyruğu, belirli bir toplumsal gruba üyeliği veya siyasi görüşü nedeniyle haklı bir zulüm korkusu taşıdığı için ülkesinin dışında bulunan kişi olarak tanımlar; aynı durumdaki vatansızları da kapsar. 1969 tarihli OAU Sözleşmesi doğrultusunda dış saldırı, işgal, yabancı egemenliği veya kamu düzenini ciddi biçimde bozan olaylardan kaçanları da korur.

Yalnızca ulusal kayıt kartı ve pasaport istenir, o da varsa. Dairenin yayımladığı şartlara göre belge eksikliği iznin verilmesine engel değildir.

Zambiya'da bulunan ve tanınmış mülteci olarak kalmak isteyen kişi, ülkeye yasal yoldan girmiş olsun ya da olmasın, girişten itibaren yedi gün içinde Mülteciler Komiserliğine veya yetkili bir memura başvurur. Giriş noktasında göç memuru en fazla 30 gün geçerli sığınmacı izni düzenleyebilir; Göç ve Sınır Dışı Etme Kanunu'nun 31. maddesine göre bu süre içinde mülteci makamlarına başvurmayan izin sahibi yasa dışı göçmen durumuna düşer.

Göç memuru olmayan yetkili memur başvuruyu beş gün içinde bir göç memuruna bildirir ve dosyayı 30 gün içinde Komiserliğe iletir. Komiser başvuruyu kurula sevk eder; kurul 60 gün içinde başvuruyu inceler ve gerekirse kendi soruşturmasını yapar. Ardından Komiser kararını verir ve başvurana yedi gün içinde yazılı olarak bildirir; ret halinde gerekçeyi de belirtir.

Sığınmacılar Bakanın belirlediği mülteci kabul alanlarında, tanınmış mülteciler ise mülteci yerleşimlerinde kalır. Başvuran ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler tanınana kadar, ret halinde ise itiraz hakkını kullanana kadar Zambiya'da kalma hakkına sahiptir.

Barışa karşı suç, savaş suçu, insanlığa karşı suç veya Zambiya dışında ciddi siyasi olmayan bir suç işlediğine, herhangi bir devlete karşı yıkıcı eylemlere katıldığına, savaşan olduğuna ya da BMMYK dışındaki bir BM kuruluşundan koruma aldığına dair makul gerekçe bulunan kişiler statü dışında tutulur. Başka bir ülkede zaten mülteci statüsü olan veya geçtiği ülkelerde neden sığınma istemediğini makul biçimde açıklayamayan kişiye de statü verilmez; ancak barışın ciddi biçimde bozulduğu bir bölgeden gelenlerin başvurusu yine incelenir.

Tanınmış mülteciler ve 16 yaşını doldurmuş bakmakla yükümlü oldukları kişiler kimlik kartı alır ve Zambiya'da kalabilir. Bu kartla mülteciye çalışma veya öğrenim izni verilebilir; istihdam ve eğitimde diğer yabancılarla aynı muameleyi görür. Mülteci çocukları ilkokula öğrenim izni olmadan gidebilir. Mülteciler şirket kurabilir ve serbest çalışabilir, mahkemelere ücretsiz erişebilir ve vatandaşlarla aynı adli yardımdan yararlanır; Ulusal Kayıt, Pasaport ve Vatandaşlık Dairesi aracılığıyla mülteci seyahat belgesi alabilir. Ulusal güvenlik gerekçesi dışında hiçbir mülteci veya sığınmacı zulüm göreceği bir ülkeye geri gönderilemez.

Tanınma talebi reddedilen kişi, Komiserin kararını aldığı tarihten itibaren 14 gün içinde Bakana yazılı itirazda bulunabilir; haklı bir engel varsa Bakan geç yapılan itirazı da kabul edebilir. Bakan dosyayı yeniden kurula gönderebilir veya ek inceleme yapabilir, ardından kararı onaylar ya da kaldırır ve gerekçesini bildirir. İtiraz reddedilirse kişiye başka bir ülkeye kabul edilmeye çalışması için en fazla üç ay Zambiya'da kalma izni verilebilir.

Sorular Göç Dairesi'nin çağrı merkezine (+260 211 428800) veya halkla ilişkiler ofisine (+260 211 255282) yöneltilebilir.