Yabancılar için Türkiye vize, ikamet ve çalışma izni rehberi

Bir yabancının Türkiye'ye nasıl gireceğini önce uyruğu belirler. Bazı ülke vatandaşları vizeden muaftır, birçok ülke vatandaşı turizm ve ticaret amaçlı gelişlerde evisa.gov.tr üzerinden elektronik vize alabilir, geri kalanlar ise 5 Ocak 2016'dan beri zorunlu olan visa.gov.tr ön başvuru sistemini doldurduktan sonra Türk büyükelçiliği veya başkonsolosluğuna giderek etiket vize alır. Hangi yol seçilirse seçilsin vize ya da vize muafiyeti 180 günlük herhangi bir dönemde 90 günden fazla kalış sağlamaz; pasaportun da izin verilen sürenin bitiminden sonra en az 60 gün geçerli olması gerekir.

Türkiye'de 90 günden uzun kalacak yabancılar 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu uyarınca ikamet izni almak zorundadır. Kanunda altı tür izin vardır: kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insani ve insan ticareti mağduru ikamet izni. Başvuru Göç İdaresi Başkanlığının e-İkamet sisteminden hazırlanır, il göç idaresi müdürlüğünde randevuyla tamamlanır. Kanuna göre başvuru en geç 90 gün içinde sonuçlanır, uzatma izin bitimine 60 gün kala yapılabilir ve verildikten sonra altı ay içinde kullanılmayan izin geçersiz olur.

Yabancı personel çalıştırmak isteyen işverenler için ayrı bir düzen var: 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının verdiği çalışma izni aynı zamanda ikamet izni yerine geçtiği için ayrıca ikamet izni gerekmez. Başvuruyu işveren e-Devlet üzerinden yapar; yabancı Türkiye'de ikamet izniyle bulunuyorsa yurt içinden, değilse yabancının yurt dışındaki Türk temsilciliğine başvurmasının ardından. Nitelikli yabancılar, yatırımcılar ve bilim insanları için Turkuaz Kart üç yıllık geçiş süresinin sonunda süresiz statüye dönüşür.

Türkiye, kendi topraklarında koruma talep eden yabancılar için de bir uluslararası koruma sistemi işletir: başvuru valiliklere, yani il göç idaresi müdürlüklerine bizzat yapılır ve mülteci, şartlı mülteci ya da ikincil koruma statüsüyle sonuçlanabilir.