Slovenya’da iltica ve uluslararası koruma

Siyasi görüşü, dini, ırkı, milliyeti veya etnik kökeni nedeniyle kendi ülkesinde sistematik olarak zulme uğradığını ya da geri dönerse yaşamının veya özgürlüğünün tehlikeye gireceğini, işkence veya insanlık dışı ya da aşağılayıcı muameleye maruz kalacağını düşünen yabancı veya vatansız kişi uluslararası koruma başvurusu yapabilir. Mülteci statüsü bu nedenlerle veya belirli bir toplumsal gruba üyelik nedeniyle zulüm halinde tanınır. İkincil koruma ise ölüm cezası, işkence veya silahlı çatışmadaki ayrım gözetmeyen şiddet gibi ciddi zarar riski bulunduğunda verilir.

Slovenya’ya girdikten sonra mümkün olan en kısa sürede kişi, herhangi bir devlet kurumuna veya yerel makama başvuru niyetini bildirir. Polis kimliği ve giriş güzergâhını tespit eder, parmak izi ve fotoğraf alır, belgeleri inceler; ardından kişiyi Sığınma Evine gönderir. Resmi başvuru, işlem hakkında anladığı bir dilde bilgi verildikten sonra tercüman eşliğinde orada yapılır.

Başvuruyu İçişleri Bakanlığı inceler. Temel adım, başvuru sahibinin ülkesini terk etme nedenlerini anlattığı ve tüm kanıtları sunduğu kişisel mülakattır. Sonunda yazılı karar verilir. Geçerli bir mazeret olmadan başvuru veya mülakata gelmemek, başvurunun geri çekilmiş sayılmasına ve işlemin durdurulmasına yol açar. Gönüllü geri dönüş her zaman mümkündür.

AB Göç ve İltica Paktı’nın parçası olan İltica ve Göç Yönetimi Tüzüğü (AMMR) kapsamında AB+ ülkeleri, başvuruyu hangi tek ülkenin inceleyeceğini ortak kurallarla belirler; başvuru sahibi seçemez. Önce başka bir AB+ ülkesinde yaşayan veya orada işlemi süren aile üyeleri, sonra vizeler, oturma izinleri, öğrenim ve giriş şekli dikkate alınır. Özel bir mülakat yapılabilir; başka bir ülke sorumluysa devir kararı verilir ve bu karara ücretsiz hukuki yardım ve tercümanla itiraz edilebilir.

Parmak izi ve fotoğraflar Eurodac’ta, kural olarak 10 yıl saklanır. Başvuru sahipleri başvurdukları ülkede kalmalıdır; başka bir AB+ ülkesine gitmek işlemi olumsuz etkileyebilir ve kabul desteğini azaltabilir.

Başvuru sahipleri Ljubljana’daki (Vič) Sığınma Evinde ve Logatec’teki şubesinde barındırılır; refakatsiz çocuklar Postojna’daki ayrı bir tesiste kalır. Kabul hizmetleri barınma, yemek, giysi, hijyen malzemesi ve aylık 18 euro harçlığı kapsar. Dışarıda geceleme için her seferinde en fazla yedi gün ve yılda toplam 60 günlük izin gerekir. Başvuru sahiplerinin temel ve acil sağlık hizmetine ve sağlık taramasına, çocukların okula gitme hakkı vardır.

Ücretsiz tercüman ve ücretsiz hukuki danışmanlık veya hukuki yardım güvence altındadır; kırılgan kişilere ek destek verilir. Başvurudan üç ay sonra karar tebliğ edilmemişse ve gecikme başvuru sahibinden kaynaklanmıyorsa iş piyasasına serbest erişim kazanılır; mesleki eğitim kurslarına da katılınabilir.

Olumsuz karara hukuki yardım hakkıyla itiraz edilebilir. Hareket kısıtlamaları, gözaltı ve kabul haklarına ilişkin kararlara da itiraz edilebilir; harçlık veya belediye sınırından çıkışla ilgili karara itiraz üç gün içinde yapılmalıdır. Mülteci statüsü kararı tebliğ edildiği günden itibaren süresiz oturma izni, ikincil koruma ise süresince geçici oturma izni sayılır.

Acil durumlarda 112, polis için 113 aranır. Hukuki yardımı PIC, İnsan Hakları ve Çevrenin Korunması Hukuk Merkezi (+386 1 521 18 88) sunar. UNHCR, Slovenska filantropija, IOM Slovenya ve Društvo Ključ de bilgi ve destek sağlar; başvuru sahipleri her aşamada UNHCR ile iletişime geçebilir.