Sırbistan çalışma vizesi ve tek izin

İzlenecek yol uyruğunuza bağlıdır. Vize rejimine tabi ülkelerin vatandaşları önce çalışma amaçlı D vizesi alır. Bu vize 180 güne kadar kalış sağlar ve istihdam koşulları vize verilmeden önce Ulusal İstihdam Servisi tarafından değerlendirildiği için geçerli olduğu sürece oturum ve çalışma izni yerine geçer; vize sahibi gelir gelmez işe başlayabilir. Aynı işte vize süresinden sonra da çalışmak için vize geçerliyken tek izin istenir.

Türk vatandaşları vizeden muaf olduğu için D vizesine ihtiyaç duymaz. Tek izin başvurusunu Türkiye’deyken veya Sırbistan’a girdikten sonra elektronik olarak yapabilirler; izin 36 aya kadar verilir. İş 180 günden kısa sürecekse vizeden muaf çalışanlar da çalışma amaçlı D vizesini tercih edebilir.

Çalışma amacı içinde tek izin şu dayanaklarla verilir: iş sözleşmesi veya İş Kanunu’na göre hak doğuran başka bir sözleşmeyle istihdam; serbest çalışma (şirket veya şahıs işletmesi kaydı); iş ve teknik işbirliği sözleşmesiyle gönderilen kişi; şirket içi transfer; bağımsız profesyonel; uzmanlaşma, staj ve ücretli mesleki uygulama gibi eğitim ve gelişim. Sözleşmeli istihdamda işveren Ulusal İstihdam Servisi’nde işgücü piyasası testini başlatmak zorundadır.

Dört başka çalışma nedeni, ayrı tek izne gerek kalmadan çalışma hakkını içeren geçici oturum iznine götürür: gönüllülük, akredite yabancı gazeteciler, devlet kurumlarıyla yürütülen projelerdeki uzmanlar ve Sırbistan’da görsel-işitsel eser üreten ekip üyeleri. Öğrenciler, araştırmacılar, mülk sahipleri, Sırbistan vatandaşlarının aile üyeleri ve bazı başka gruplar da oturum izinleri üzerinden çalışma hakkına sahiptir.

Dar anlamda istihdam için D vizesi dosyası: form, çıkıştan sonra 90 gün geçerli, son 10 yılda verilmiş ve art arda iki boş sayfası olan pasaport, fotoğraf, ücret, davet mektubu, Sırbistan’daki işverenin kayıt belgesi, iki tarafça imzalanmış iş sözleşmesi taslağı veya diğer çalışma sözleşmesi, işverenin kadro yönetmeliğinden ilgili bölüm (10’dan az çalışanı olan işverenlerde işi ve gereken niteliği açıklayan beyan), yeminli tercümeli diploma veya diğer yeterlilik belgesi, işveren başvuruyorsa vekâlet ve adresinizin kaydedilmesini kabul eden ev sahibi beyanı.

Tek izin dosyası benzerdir ve elektronik ya da taranmış belgeler olarak yüklenir. Başvuruyu çalışan yapsa bile işveren, istihdam koşullarını gösteren asıl belgeleri, örneğin sözleşmeyi, merkezinde saklamak zorundadır. Türkiye’den alınan diplomanın Sırbistan’da mesleki tanınması için Yeterlilikler Ajansı’na (ENIC/NARIC) başvurulabilir.

Tek izin yalnızca Welcome to Serbia portalında (eforeigner.welcometoserbia.gov.rs) istenir. Çalışan eID hesabıyla kendisi başvurabilir ya da işveren onun adına, birden fazla çalışan için toplu olarak başvurabilir. İşverenin kayıtlı eUprava hesabı olmalı ve başvuruyu yapacak kişiye “Yabancı Vatandaşlarla Çalışma” rolü verilmelidir; şirketin elektronik posta kutusuna (eSanduče) erişim ayrıca tanımlanır. Boş kadro bildirim formu (PPZ) eUprava’da veya başvuru sırasında doldurulur.

Portal harçları hesaplar ve ödeme yapılınca başvuru iletilir: 430 dinar başvuru harcı ve 22.770 dinar tek izin harcı. Kararlar, ek belge talepleri ve diğer bildirimler yalnızca başvuruyu yapanın eSanduče kutusuna gelir. Eksiksiz başvuru 15 gün içinde sonuçlanır. Onaydan sonra çalışan polisin yabancılar bürosunda biyometrik verilerini verir, yabancı kayıt numarasını gösteren belgeyi ve ardından biyometrik kartı alır.

Adresiniz gelişten veya taşınmadan itibaren 24 saat içinde bildirilmelidir. Başvuruya eklenen ev sahibi beyanındaki adres, ev sahibinin veya konaklama yerinin polise bildirdiği adresle aynı olmalıdır. İznin dayanağına uygun yaşamanız ve çalışmanız gerekir: önceki izin amacına uygun kullanılmadıysa uzatma reddedilebilir, Sırbistan dışında uzun süre kalışların gerekçesi gösterilmelidir. Türk vatandaşları gibi vizeden muaf çalışanlar başvuru sürerken Sırbistan’dan çıkıp yeniden girebilir.

Uzatma, mevcut iznin bitiminden en erken üç ay önce ve en geç bitiş gününde istenir; zamanında başvuran kişi karar çıkana kadar kalabilir. Tek izin yeniden üç yıla kadar uzatılabilir. İzin geçerliyken istihdam kurumunun önceden onayıyla işveren değiştirilebilir. Vizeye tabi bir yabancı aile birleşimi gibi başka bir amaçla verilmiş D vizesiyle geldiyse Sırbistan içinde tek izne geçemez; ülkeden çıkıp çalışma amaçlı yeni D vizesine başvurması gerekir.

Başvuru diğer nedenlerin yanında şu hallerde reddedilir: pasaport iznin bitişinden sonra üç aydan az geçerliyse, istihdam kurumu istihdam koşullarının sağlanmadığına dair gerekçeli görüş verirse, iznin amacına uygun kullanılmayacağından haklı şüphe varsa, belgeler sahteyse veya güvenlik gerekçesiyle. Yabancılar Kanunu’na göre ret kararına tebliğden itibaren 15 gün içinde Sırpça ve harç ödenerek itiraz edilebilir; itiraz kararın uygulanmasını durdurur ve İçişleri Bakanlığınca karara bağlanır.