Kosova çalışma izni ve çalışma amaçlı geçici oturma izni

Yabancılar Kanunu, Kosova'da çalışan her yabancının çalışma izni veya kısa süreli çalışma izni almasını şart koşuyor. Bakanlığın ziyaretçilere yönelik duyurusu da çalışma amaçlı geçici oturma izninin gerektiğini, izinsiz çalışmanın yasak olduğunu ve lisansa tabi meslekler için önce lisans alınması gerektiğini vurguluyor. Hükümet her yıl yabancılar için istihdam kotası belirliyor; kotada hangi sektör ve mesleklerde kaç yeni, mevsimlik ve uzatma izni verileceği yer alıyor.

Kota dışında izin alabilenler arasında şirket ve temsilciliklerin kilit yöneticileri, şirket içi transferle gelenler, Kosova'da yüzde 51'den fazla hisseye sahip olduğu kendi şirketinde çalışan girişimciler, profesyonel sporcular, kültür kurumlarındaki sanatçılar, araştırmacılar, yabancı dil öğretmenleri ve üniversite öğretim elemanları bulunuyor. Kosova'da şirket kuran veya Türk şirketlerinin Kosova şubelerinde görev alan Türk vatandaşları çoğunlukla bu gruplara giriyor. Şirket içi transfer yöneticiler ve uzmanlar için en fazla üç, stajyerler için bir yıl sürebiliyor.

Kısa süreli çalışma izni, şirket temsilcileri, denetim kurulu üyeleri, turizm animatörleri, misafir bilim insanları ve öğretim elemanları, doktorlar ve gönüllüler gibi gruplara bir yıl içinde her 180 günde 90 güne kadar çalışma imkânı veriyor. Denetim ve danışmanlık hizmeti verenler, seminer konuşmacıları ve sahne sanatçıları yılda 60 gün, müzisyenler ve fuar çalışanları yılda 30 gün çalışabiliyor.

Kosova'daki bir şirketin yüzde 51'inden fazlasına sahip olan yabancı, şirket tescil edilmişse, en az üç Kosova vatandaşı istihdam ediyorsa, önceki yılın ortalama brüt ücreti kadar maaş ödüyorsa ve vergi ile sosyal güvenlik primlerini ödediğini gösterebiliyorsa kota dışı izin alabiliyor. Yabancı bir şirketin, derneğin veya temsilciliğin kilit personeli için de tescil, en az üç Kosovalı çalışan ve ortalama ücret düzeyinde maaş şartı aranıyor; aynı işverende birden fazla yabancı yönetici varsa her biri için beş Kosovalı çalışan gerekiyor. Genel şartlar her başvuruda geçerli: kalış amacı, geçerli pasaport, yeterli geçim parası, sağlık sigortası, giriş yasağı bulunmaması ve güvenlik riski oluşturmamak.

Bakanlığın çalışma izni listesinde şunlar yer alıyor: talep edilen izin süresinden en az üç ay uzun geçerli pasaport, Kosova iş mevzuatına uygun iş sözleşmesi (şirket sahibi için aranmıyor), banka hesap dökümü veya iş sözleşmesiyle geçim kanıtı, Türkiye'den veya son ikamet ülkesinden alınmış soruşturma bulunmadığını gösteren belge, işverenin ticaret sicil belgesi ve şirket bilgileri, noter onaylı diploma ve mesleki yeterlilik belgeleri (şirket sahibi için aranmıyor), sağlık sigortası ve salgın ilan edilmiş bir ülkeden geliniyorsa aşı belgesi. Türkiye'den alınan belgeler Arnavutça veya Sırpçaya çevrilmeli.

Bakanlık çalışma kategorisinde yıllık 5.000 EUR'luk mali imkân istiyor; tabloda bu tutar yıllık mali hareket olarak tanımlanıyor ve banka hesap dökümü ya da iş sözleşmesiyle kanıtlanıyor. Çalışma amaçlı geçici oturma izni harcı 50 EUR, kayıp veya hasarlı kartın yenilenmesi 10 EUR. Temsilcilik üzerinden D vizesiyle gelenler ayrıca 80 EUR vize harcı ödüyor.

Çalışma izni Kosova İstihdam Ajansı üzerinden, oturma izni ise Türkiye'deki Kosova temsilciliğine veya vizesiz girmiş olarak Kosova'dayken Priştine'deki Bakanlık göç dairesine yapılıyor. Kosova'dan başvuracaksanız başvuruyu 90 günlük süreniz dolmadan yapmalısınız; karar çıkana kadar ülkede kalabilirsiniz. Başvuruyu işvereniniz de sizin adınıza yapabilir. Göç dairesi İstihdam Ajansı'nın onayından sonra 30 gün içinde karar veriyor; yetkililer amacı ve belgeleri doğrulamak için sizinle ve işvereninizle görüşme yapabilir.

İzinde belirtilen işveren ve iş dışında çalışamazsınız. Adresinizi polise bildirmeli, adres değişikliğini sekiz gün içinde polise veya Bakanlığa iletmelisiniz. İş sözleşmesi sona ererse siz ve işvereniniz 15 gün içinde Bakanlığa bildirim yaparsınız; sözleşme sizin kusurunuz olmadan biterse iznin sonuna kadar kalabilirsiniz. Gerekçesiz olarak 30 günden uzun süre yurt dışında kalmak (makul nedenle 90 güne kadar, dönüşten sonra on gün içinde bildirmek kaydıyla tolere ediliyor), işverenin faaliyetini durdurması veya iş ve vergi kurallarını ihlal etmesi ya da altı aydan uzun süre Kosova dışında bulunmak iznin iptaline yol açıyor.

Uzatma başvurusu izin bitmeden en az 30 gün önce Bakanlık göç dairesine yapılıyor; karar çıkana kadar ülkede kalabilirsiniz. Amaç değişmiyorsa geçerli pasaport, geçim kanıtı, sağlık sigortası ve Kosova mahkemelerinden sabıka kaydı olmadığını gösteren belge yeterli. Bir yıldan uzun hapis cezasına kesin hükümle mahkûm olanların izni uzatılmıyor. Bakanlık sitesinde oturma izinlerinin çevrim içi uzatılması için eKosova platformuna bağlantı verilmiş. Mevsimlik işçiler yeni bir mevsimlik izinden önce altı ay Kosova dışında kalmalı.

İşverenin iş, iş güvenliği, sigorta veya vergi kurallarını ihlal etmesi, ödenmemiş para cezası bulunması, şirketin kapanma sürecinde olması ya da yalnızca yabancı getirmek amacıyla kurulmuş olması veya önceki bir izin şartlarına uymamanız halinde çalışma izni reddedilebiliyor. Ağustos 2024 değişikliğinden beri ret veya iptal kararına 30 gün içinde İtiraz Komisyonu'na itiraz edebilirsiniz; Komisyon 30 gün içinde karar veriyor, itiraz kararın uygulanmasını durdurmuyor. Yıllık kotanın dolması nedeniyle verilen retlere itiraz yolu yok, ancak Temel Mahkeme'de idari dava açılabiliyor.