Kıbrıs Cumhuriyeti’nde iltica ve uluslararası koruma

Göç ve Uluslararası Koruma Bakan Yardımcılığı ulusal göç ve iltica politikasını belirler, başvuru sahiplerine yönelik kabul ve barınma merkezlerini işletir. Kıbrıs İltica Servisi uluslararası koruma başvurularını ilk derecede inceler, kabul merkezlerinin işleyişini koordine edip denetler ve bir başvurudan hangi üye devletin sorumlu olduğunu belirleyen AB kurallarını uygular.

Uluslararası Koruma İdare Mahkemesi, ilk derece kararlarına karşı itirazlarda münhasır yetkilidir. Kıbrıs Polisi Yabancılar ve Göç Birimi sınır ve geçiş kontrollerini, üçüncü ülke vatandaşlarının kaydını, düzensiz göçmenler için gözetim merkezini ve geri göndermeleri yürütür. AB İltica Ajansı (EUAA), 31 Aralık 2026’ya kadar süren 2025–2026 operasyonel planı çerçevesinde Kıbrıs’a destek veriyor.

Uluslararası koruma başvurusu, Cumhuriyet topraklarına veya sınırına ulaştıktan sonra yapılır; Kıbrıs’ta da geçerli AB kuralları, başvuru sahiplerinin ilk giriş yaptıkları AB ülkesinde başvurmasını ve sorumlu ülke belirlenene kadar orada kalmasını öngörür. Pournara İlk Kabul Merkezi, EUAA’nın makamlara destek verdiği başlıca kabul yeridir; EUAA 2025’te burada 2.336 kişiye iltica usulleri hakkında doğrudan bilgi verdi.

12 Haziran 2026’dan beri uygulanan Tarama Tüzüğü uyarınca düzensiz yollarla gelen kişiler kimlik, güvenlik, sağlık ve kırılganlık kontrollerinden geçer; ardından olağan iltica usulüne, sınır usulüne veya geri gönderme usulüne yönlendirilir.

Tüm mevzuatı 12 Haziran 2026’dan beri AB genelinde uygulanan Göç ve İltica Paktı, kötüye kullanılan veya tekrarlanan başvurular için daha kısa süreler ve daha sıkı kurallar getirirken, usullerin tamamında ücretsiz hukuki danışmanlık ve kırılgan gruplara özel dikkat gibi güvenceler de sağlar.

Korumaya ihtiyaç duyma ihtimali düşük olan, makamları yanıltan veya güvenlik riski taşıyan başvuru sahiplerine zorunlu sınır usulü uygulanır. Bu usul itiraz dahil en fazla 12 hafta, kişi başka bir ülkeye yerleştirilirse 16 hafta sürebilir; reddedilen başvuru sahibi ardından en fazla 12 haftalık sınırda geri gönderme usulüne alınır. Yaş tespiti, tıbbi muayeneden önce çok disiplinli bir yaklaşımla yapılır.

Yenilenen Kabul Koşulları Direktifi AB genelinde kabul standartları belirler; üye devletler yeterli kabul kapasitesi ve beden ile ruh sağlığını koruyan yeterli bir yaşam düzeyi sağlamak zorundadır. Kıbrıs’ta kabul ve barınma merkezleri Bakan Yardımcılığı bünyesinde işletilir; EUAA personeli merkezlerin yönetimine, özel ihtiyaçları olan başvuru sahiplerine ve maddi yardıma destek verir.

Gözetim altına alma yalnızca bireysel değerlendirmeden sonra gerekli ve orantılı olduğunda, daha hafif tedbirler mümkün değilse son çare olarak ve yargı denetimine tabi biçimde uygulanabilir.

Pakt kapsamında önceki Dublin kurallarının yerini alan İltica ve Göç Yönetimi Tüzüğü, her başvurudan hangi AB ülkesinin sorumlu olduğunu belirler; Kıbrıs’ta bunu İltica Servisi uygular. Gönüllü dayanışma mekanizması çerçevesinde 17 Eylül 2025’e kadar 3.000’den fazla sığınmacı Kıbrıs’tan diğer AB üye devletlerine yerleştirildi.

İltica Servisi’nin olumsuz ilk derece kararına karşı, bu davalarda münhasır yetkili olan Uluslararası Koruma İdare Mahkemesi’ne itiraz edilebilir.