Çekya’da iltica ve uluslararası koruma

Çek topraklarında bulunan ve ülkesinde zulüm ya da ciddi zarar görmekten korkan her yabancı uluslararası koruma başvurusu yapma niyetini beyan edebilir. Beyan; sınır kapısında, kabul merkezinde, bölgesel Yabancılar Polisi müdürlüğünde veya yabancı gözetim tesisinde Yabancılar Polisine yapılır; hastanede, tutukevinde veya cezaevinde bulunanlar doğrudan Bakanlığa beyanda bulunur. Beyan yurt dışındaki bir Çek büyükelçiliği veya konsolosluğu aracılığıyla yapılamaz.

12 Haziran 2026’dan beri AB Göç ve İltica Paktı uygulanmaktadır; bir başvuruyu hangi AB devletinin inceleyeceğini belirleyen Dublin III kurallarının yerini İltica ve Göç Yönetimi Tüzüğü almıştır. Çekya Paktı uygulamak için İltica Kanunu’nu ve Yabancıların İkameti Kanunu’nu değiştirmiştir. Sorumlu devlet başka bir ülkeyse Çek başvurusu kabul edilemez sayılır ve o ülkeye transfer edilirsiniz.

Beyandan sonra bir kabul merkezine gidersiniz; burada parmak iziniz ve fotoğrafınız alınır, seyahat belgeniz teslim edilir, sağlık kontrolü yapılır ve başvuru bir Bakanlık görevlisiyle doldurulur. Kabul merkezleri Prag Václav Havel Havalimanı transit alanında ve Zastávka’da bulunur; başvuru sahipleri ardından Kostelec nad Orlicí veya Havířov gibi konaklama merkezlerine yerleştirilir. Ücretsiz tercüman eşliğinde bir veya daha fazla mülakat yapılır ve delil sunabilirsiniz.

İlk derecede İçişleri Bakanlığı İltica ve Göç Politikası Dairesi karar verir. Bakanlık iltica, insani iltica veya ikincil koruma verebilir, korumayı reddedebilir, başvuruyu hızlandırılmış usulde açıkça dayanaksız sayabilir ya da örneğin sorumlu ülke başka bir AB devletiyse kabul edilemez ilan edebilir.

Başvuru sahipleri ücretsiz tercümandan, yetkilendirdikleri bir kişiden hukuki danışmanlık veya temsilden, UNHCR ve başvuru sahiplerinin haklarını koruyan kuruluşlarla iletişimden yararlanır; Bakanlık başvuru sırasında bu kuruluşların listesini verir. 12 Haziran 2026 tarihli değişiklikten beri yetişkin başvuru sahiplerine acil bakım kapsamında ücretsiz sağlık hizmeti verilir, Çekçe ve temel toplumsal uyum kursları sunulur; belirli durumlarda kabul koşulları azaltılabilir veya hareket serbestisi kısıtlanabilir.

Olumsuz karara karşı, kararda belirtilen süre içinde bölge mahkemesinde dava açılabilir; bunun ardından temyiz şikâyeti Brno’daki Yüksek İdare Mahkemesi’ne gider. Yeni olgu içermeyen kabul edilemez tekrar başvurularında dava kararı kendiliğinden durdurmaz.

UNHCR Çekya sığınmacılar için bilgi yayımlar ve ücretsiz hukuki danışmanlık veren ortak kuruluşları listeler. İçişleri Bakanlığı’na bağlı Mülteci Tesisleri İdaresi (SUZ) kabul, konaklama ve uyum merkezlerini işletir.