Vanuatu'da iltica ve mülteci statüsü

65. maddeye göre Müdür, ırkı, dini, uyruğu, belirli bir toplumsal gruba üyeliği veya siyasi görüşü nedeniyle zulme uğrayacağına dair haklı bir korku taşıyan, uyruğundaki ülkenin (vatansızsa eski mutad ikamet ülkesinin) dışında bulunan ve bu korku nedeniyle dönemeyen veya o ülkenin korumasından yararlanmak istemeyen ve dışlanmamış olan başvuranı mülteci olarak tanımak zorundadır.

Dışlama, diğer nedenlerin yanı sıra halihazırda bir BM kuruluşundan koruma veya yardım ya da üçüncü bir ülkeden etkin koruma alanlara, ikamet ettiği ülkede vatandaş haklarına sahip olanlara, barışa karşı suç, savaş suçu veya insanlığa karşı suç işleyenlere, yurt dışında iki yıl veya daha fazla hapis cezası alanlara, Vanuatu'nun güvenliği için tehdit oluşturanlara, terör eylemleriyle bağlantılı olanlara ve girme ve ikamet hakkı bulunan üçüncü bir ülkeden geçerek gelenlere uygulanır.

Kanunun 64. maddesine göre sığınma başvurusu onaylı formla Göç Müdürü'ne (2010 metninde Baş Göç Memuru) yapılır. Başvuruda gerekçeler ve başvuranın Vanuatu'daki aile üyelerinden de mülteci olarak tanınmak isteyen olup olmadığı, varsa farklı gerekçelere dayanıp dayanmadığı belirtilmelidir. Vanuatu'dan ayrılan başvuran başvurusunu geri çekmiş sayılır.

43. maddeye göre, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği veya temsilcisi tarafından Müdür'ün onayladığı bir belge verilmiş sığınmacıya, olağan verilme kriterleri ve karakter testi uygulanmadan uzatılmış ziyaretçi vizesi verilebilir.

Müdür başvuruyu mümkün olan en kısa sürede karara bağlamak zorundadır. Bu amaçla her kaynaktan bilgi isteyebilir ve başvuranı bir veya daha fazla mülakata çağırabilir; ancak başvuranın sunduğu bilgilere dayanarak da karar verebilir. Başvuran istenen mülakata gelmezse karar mülakat yapılmadan verilebilir. Müdür bilgi ve belge, kayıtların paylaşılmasına onay ile kimliği veya uyruğu doğrulamak için gereken parmak izi ve fotoğrafları isteyebilir.

Sonraki bir başvuru, yalnızca menşe ülkedeki koşullar başvurunun önemli ölçüde farklı gerekçelere dayanmasını sağlayacak kadar değişmişse incelenir; aksi halde reddedilir. Karar gerekçeli yazılı bildirimle ve ret halinde inceleme hakkına ilişkin bilgiyle verilir; Müdür karara bağlanmış bir başvuruyu yeniden açamaz.

73. madde, Müdür'ün veya başka herhangi birinin tanınmış bir mülteciyi ırkı, dini, uyruğu, belirli bir toplumsal gruba üyeliği veya siyasi görüşü nedeniyle hayatının veya özgürlüğünün tehdit altında olacağı toprakların sınırlarına sınır dışı etmesini veya geri göndermesini yasaklar; ancak yasaklı göçmen haline gelen mülteci 6. Kısım uyarınca yine de ülkeden çıkarılabilir. 72. madde, başvuranların kimliğinin ve başvuru ayrıntılarının süreç boyunca ve sonrasında gizli tutulmasını öngörür; karar verenlere, ilgili kamu görevlilerine ve BMMYK'ya açıklama bu kuralın istisnasıdır.

Mülteci statüsü, örneğin kişi gönüllü olarak ülkesinin korumasına yeniden başvurursa, yeni bir uyruk edinirse veya tanınmayı hileyle elde ettiyse iptal edilebilir. Başvuruyu desteklemek için yanlış veya yanıltıcı bilgi vermek ya da istendiğinde belge sunmayı reddetmek 500.000 VT'ye kadar para cezası gerektiren bir suçtur.

Mülteci olarak tanınma talebinin reddi veya mülteci statüsünün iptali Bakan'a götürülebilir: 71. maddeye göre inceleme başvurusu bildirimden itibaren 14 gün içinde yazılı olarak yapılır; Bakan 14 gün içinde kararı onaylar, değiştirir veya kaldırır ve kararı gerekçesiyle 7 gün içinde gönderir. 71A. maddeye göre Bakan'ın kararına karşı 14 gün içinde veya mahkemenin tanıdığı daha uzun sürede Yüksek Mahkeme'ye başvurulabilir.