İzlanda’da iltica ve uluslararası koruma

İzlanda, zulüm tehlikesi altındakilere mülteci statüsü, ölüm cezası, işkence veya insanlık dışı ya da aşağılayıcı muamele tehlikesi altındakilere ikincil koruma verir; vatansız kişiler vatansızlık nedeniyle korunabilir. Fiziksel olarak İzlanda’da bulunmanız gerekir. Talep sözlü yapılabilir ve belirli bir biçim gerektirmez: varışta Keflavík Havalimanı polisine söyleyin, mesai saatlerinde Reykjavík Egilsgata 3’teki başvuru sahipleri kabul merkezine gidin ya da başkent bölgesi dışındaysanız en yakın polis karakoluna başvurun. İzlanda yurt dışından gönderilen talepleri işleme almaz.

Başvuranlar ancak 40.000 ISK’lık geçici oturum ve çalışma izni aldıktan sonra çalışabilir. Şartlar: ifadeniz alınmış, kimliğiniz şüpheli değil, bilinen bir sınır dışı nedeni yok, başka bir devlete sizi geri alması için talep yapılmamış (90 gün sonra bu şart kaldırılabilir) ve işbirliği yapmışsınızdır. Çalışma izni başvurusu, sendikanın onayladığı iş sözleşmesi ve sağlık sigortası gerekir. Bu izin makul bir geçiş süresinin ardından başvuru sahiplerine sağlanan konut ve yardım hakkını sona erdirir ve kalıcı oturuma sayılmaz.

Parmak izleriniz Eurodac’a kaydedilir. 12 Haziran 2026’da Dublin III Tüzüğü’nün yerini alan ve İzlanda’yı AB ülkeleri, Norveç, İsviçre ve Lihtenştayn ile bağlayan AMMR kapsamında Göç İdaresi önce başka bir katılımcı devletin sorumlu olup olmadığına bakar; örneğin o ülkenin vizesi veya oturum izni sizde varsa, o ülkeye düzensiz girdiyseniz, orada yakın aileniz varsa ya da daha önce orada başvurduysanız. Öyleyse dinlendikten sonra esasa girilmeden o devlete transfer edilirsiniz.

İzlanda’nın güvenli ülkeler listesindeki ülkelerden gelenlerin başvuruları genellikle hızlandırılmış prosedürle işlenir. Göç İdaresi ayrıca kabulü muhtemel başvurulara, refakatsiz çocuklara ve tekrarlanan başvurulara öncelik verebilir. Diğer tüm başvurular mülakat ve ülke bilgileriyle esastan incelenir ve mülteci statüsü, ikincil koruma, insani oturum izni ya da retle sonuçlanır.

Başvuru sürerken Çalışma Kurumu ayrı başvuru gerektirmeden temel hizmetleri sağlar. Başvuranlar önce kurumun çoğu başkent bölgesinde olmak üzere üç belediyedeki 17 noktada bulunan konutlarına yerleştirilir; adresini bildiren kişiler başka yerde de yaşayabilir. Aile büyüklüğüne göre haftada 28.000 ISK’ya kadar gıda yardımı bir karta yatırılır. Egilsgata 3’teki ilk sağlık kontrolüyle başlayarak gerekli sağlık hizmetleri ve ilaçlar karşılanır; Çalışma Kurumu 6–18 yaş arası çocuklar için okul kaydı başvurusu yapar.

Göç İdaresi her koruma başvurusu sahibine, ücreti Devlet Hazinesi’nce ödenen, hukuk eğitimli bir avukat atar; başka bir avukat seçerseniz ücretini kendiniz ödersiniz. Pasaportlar dosya sonuçlanana kadar alıkonur.

Ret kararıyla birlikte ayrıntılı gerekçe verilmediyse 14 gün içinde yazılı gerekçe isteyebilirsiniz. İtirazlar Göçmenlik ve İltica İtiraz Kurulu’na yapılır: esastan incelenen dosyalarda 15 gün, hızlandırılmış dosyalarda 5 gün içinde; AMMR transfer kararlarına da itiraz edilebilir. Kesinleşen retten sonra İzlanda’dan ayrılmanız gerekir; bazı durumlarda gönüllü geri dönüş desteği vardır. Önemli yeni bilgilere dayanan sonraki başvuru Egilsgata 3’teki polise, dosya zaten Kurul’daysa postur@knu.is adresinden İtiraz Kurulu’na yapılır.

İzlanda’nın güvenli menşe ülkeleri listesi AB üye devletlerini ve Arnavutluk, Gürcistan, Kosova, Moldova, Kuzey Makedonya, Sırbistan, Karadağ, Birleşik Krallık ve ABD gibi ülkeleri kapsar; yine de her başvuru ayrı ayrı incelenir. Ekim 2026’da yayımlanan listede Türkiye yer almıyordu. Göç İdaresi prosedürle ilgili EUAA bilgilendirme materyallerine yönlendirir; hizmetlerle ilgili sorular Çalışma Kurumu’nun hizmet ekibine sorulur.