Romanya’da iltica başvurusu

AB kuralları her başvurudan sorumlu tek bir üye devlet belirler. Bu usulü IGI İltica ve Entegrasyon Müdürlüğü yürütür; örneğin daha önce başka bir üye devlette başvurduysanız, başka bir üye devlete düzensiz girdiyseniz ya da başka bir üye devletin verdiği vize veya oturum izniniz varsa uygulanır. IGI sayfası belirleme sürecinin iki hafta ile iki ay arasında sürdüğünü, nakil süresinin 6 ila 18 ay olduğunu belirtiyor; bu sırada kararınıza ilişkin süre askıya alınır.

AB Göç ve İltica Paktı 12 Haziran 2026’dan beri uygulanıyor; bu tarihten itibaren yapılan başvurularda Dublin III Tüzüğü’nün yerini İltica ve Göç Yönetimi Tüzüğü alıyor.

Yetkili bir makam önünde Romanya’nın korumasını istediğinizi sözlü veya yazılı olarak ifade ettiğiniz andan itibaren sığınmacı sayılırsınız. Başvuru, yabancı tarafından Romanya topraklarında veya bir sınır kapısında şahsen yapılır; Romanya dışında yapılan başvurular kabul edilmez. Çocuklar için yasal temsilci başvurur; 14 yaşını doldurmuş küçükler kendi adlarına başvurabilir.

Başvuruyu almakla yükümlü makamlar IGI birimleri, Romanya Sınır Polisi, gözaltı merkezi işleten polis birimleri ve Ulusal Cezaevleri İdaresi’dir. Kayıt ve işlem Bükreş, Timişoara, Kalas, Rădăuți, Maramureş ve Yergöğü’ndeki sığınmacı usul ve barınma bölge merkezlerinde yapılır. Başvuru geç yapıldığı gerekçesiyle reddedilemez.

Başvurudan sonra bir IGI memuru ve tercüman eşliğinde kimliğiniz, aileniz, Romanya’ya geliş güzergâhınız ve önceki başvurularınız hakkında ön görüşme yapılır. 14 yaş ve üzerindeki başvuru sahiplerinin parmak izleri alınır ve EURODAC’a gönderilir. Pasaportunuzu teslim eder, sığınmacılara özel geçici kimlik belgesi alırsınız.

Esas mülakatta görevli IGI memuru gerekçelerinizi dinler; avukat yardımı alabilirsiniz, tercümanın ücretini makamlar öder. Karar memuru dosyayı devraldıktan sonra 30 gün içinde karar verir; ek araştırma gerekirse süre toplam 6 aya, kanunda öngörülen hallerde 9 aya ve istisnai olarak 3 ay daha uzatılabilir. Karar mülteci statüsü verir, ikincil koruma verir ya da başvuruyu reddeder. Başvurular hızlandırılmış usulle de incelenebilir.

Usul süresince Romanya’da kalabilir, sınır dışı edilmeye ve zorla geri gönderilmeye karşı korunursunuz. Her aşamada avukat, ücretsiz tercüman, BMMYK ve sivil toplum kuruluşlarıyla iletişim, dosyanıza erişim ve kişisel numara içeren geçici kimlik belgesi hakkınız vardır. Geçim imkânınız yoksa maddi kabul koşullarından ve IGI merkezlerinde barınmadan yararlanabilirsiniz; merkezler doluysa IGI mevcut fonlar ölçüsünde kira yardımı ödeyebilir.

Ücretsiz temel ve acil sağlık hizmeti, hayati tehlike yaratan akut veya kronik hastalıklarda tedavi, sosyal yardım ve çocuklar için Romen çocuklarla aynı şartlarda okul hakkı tanınır. İlk derece kararı sizden kaynaklanmayan nedenlerle başvurudan 3 ay sonra hâlâ verilmemişse ve yargı aşamasında çalışma hakkı doğar. Yükümlülükler arasında adres değişikliğini 5 gün içinde IGI’ye bildirmek ve IGI izni olmadan ikamet ettiğiniz yerleşim yerinden ayrılmamak bulunur.

Olağan usulde ret kararına, tebliğden itibaren 10 gün içinde IGI iltica birimine veya doğrudan mahkemeye şikâyet yoluyla itiraz edilir; yetkili mahkeme, kararı veren IGI biriminin bulunduğu yerdeki sulh mahkemesidir (judecătorie). Bu mahkemenin kararına 5 gün içinde idare mahkemesi dairesine temyiz (recurs) yoluyla gidilebilir. Bu yollara süresinde başvurursanız mahkemeler karar verene kadar Romanya’da kalabilirsiniz.

Başvurusu reddedilen kişi usulün bitiminden itibaren 15 gün içinde, başvuru hızlandırılmış usulde açıkça dayanaksız bulunarak reddedildiyse derhal Romanya’dan ayrılmalıdır. Başvurudan vazgeçme veya mülakata gelmeme nedeniyle kapatılan dosyaya itiraz edilemez.

Başvuru sahipleri her aşamada BMMYK ve tanınmış sivil toplum kuruluşlarıyla iletişime geçebilir; bazı mülakatlarda STK danışmanları yardımcı olabilir. Ret gerekçeleri dahil hukuki ve usule ilişkin bilgi, talep üzerine hukuki yardım kuralları çerçevesinde verilebilir. Refakatsiz çocuklara yasal temsilci atanır ve zor durumdaki Romen çocuklar gibi korunurlar.