Kazakistan'da iltica ve mülteci statüsü

Sığınma arayan kişi, Kazakistan'a varışından ya da ülkedeyken zulüm riski doğuran koşulları öğrendiği andan itibaren beş takvim günü içinde, bulunduğu bölgenin, cumhuriyet önemindeki şehrin veya başkentin yerel yürütme organına şahsen ya da yetkili temsilci aracılığıyla yazılı başvuru yapar. Sınırda yazılı başvuru Ulusal Güvenlik Komitesi Sınır Hizmetine verilir; sınır kapısı olmayan bir yerden geçmek zorunda kalan kişi 24 saat içinde yerel yürütme organına başvurmalıdır. Yasa dışı giriş veya kalış nedeniyle gözaltına alınanlar başvuru niyetini bildirirse yetkililer bir gün içinde yerel yürütme organına haber verir, o da başvuruyu iki takvim günü içinde kaydeder. Kanunda yurt dışındaki Kazak büyükelçiliklerinde başvuru usulü yoktur.

Başvurunun kaydedildiği gün başvuru sahibine sığınmacı belgesi verilir, karar çıkana kadar kalış yerine kaydı yapılır ve parmak izi alınır. 18 yaş altı çocuklar ebeveynin başvurusuna işlenir. Yerel yürütme organı, parmak izi alınmış olması şartıyla kayıttan itibaren üç ay içinde karar verir; ek inceleme gerekirse nihai karar bir yıla kadar ertelenebilir. Ret kararı, gerekçesi ve itiraz yolunu açıklayan bilgiyle birlikte beş iş günü içinde teslim edilir veya gönderilir.

Tanınan mültecilere karardan itibaren beş iş günü içinde mülteci belgesi verilir ve seyahat belgesi alabilirler. Statü bir yıl sürer; menşe ülkedeki koşullar devam ettikçe, bitiminden bir ay önce yapılan başvuruyla her seferinde bir yıl uzatılır. Mülteciler sığınmacılarla aynı çalışma, iş kurma ve sağlık haklarına sahiptir, mallarını üçüncü bir ülkeye götürebilir ve menşe ülkedeki akrabaları hakkında yetkililerden bilgi isteyebilir. Statü, diğer durumların yanı sıra yeni bir vatandaşlık edinilmesi, gönüllü geri dönüş veya kalıcı olarak yurt dışına taşınma ile sona erer; yanlış bilgi veya bazı ağır suçlar nedeniyle geri alınır.

Sığınmacılar ücretsiz tercüman ve süreç hakkında bilgi alma, itiraz süreleri dahil süreç bitene kadar Kazakistan'da kalma, sağlık mevzuatına göre sağlık hizmeti alma, çalışma veya iş kurma, başvuruyu geri çekme ve gönüllü olarak geri dönme ya da üçüncü bir ülkeye gitme hakkına sahiptir. Doğru bilgi vermek, sağlık muayenesi ve parmak izi işlemlerine katılmak, Kazakistan'dan ayrılma niyetini yerel yürütme organına bildirmek ve taşınırken beş iş günü içinde eski yerden kaydını sildirip yeni yerde kayıt yaptırmak zorundadırlar.

Mülteci tanımını kişisel olarak karşılamayan yetişkin aile üyesi de aile birliğini korumak için tanınır; sonradan gelen eş ve reşit olmayan çocuklar akrabalık kanıtıyla birleşim için başvurabilir. Ret, uzatmama ve statüyü geri alma kararlarına Kazak mevzuatındaki usulle itiraz edilebilir; başvuru sahibi itiraz süresi boyunca Kazakistan'da kalabilir.