Gana'da iltica ve mülteci statüsü

Mülteci Kanunu mülteciyi metinleri kanuna eklenmiş olan 1951 BM Sözleşmesi, 1967 Protokolü ve 1969 AÖB Sözleşmesi doğrultusunda tanımlar. Bir mültecinin ırkı, dini, uyruğu, belirli bir toplumsal gruba üyeliği veya siyasi görüşü nedeniyle hayatının ya da özgürlüğünün tehdit altında olacağı bir ülkeye; ya da dış saldırı, işgal, yabancı egemenliği veya kamu düzenini ciddi biçimde bozan olaylar nedeniyle hayatının, bedensel bütünlüğünün veya özgürlüğünün tehdit altında olacağı bir ülkeye girişinin reddedilmesini, sınır dışı edilmesini, iadesini veya geri gönderilmesini yasaklar. Gana'nın güvenliğini tehlikeye atan veya ağır suç işlemiş kişiler için istisnalar vardır.

Mülteci statüsü talep eden ve Gana'ya yasa dışı girmiş ya da yasa dışı bulunan kişi, başvurusu sonuçlanana kadar yalnızca bu yasa dışı giriş nedeniyle yasaklı göçmen ilan edilemez, gözaltına alınamaz, hapsedilemez veya başka şekilde cezalandırılamaz.

Mülteci Kanunu'nun 8. maddesi, Gana'da mülteci olarak kalmak isteyen herkesin Gana'ya girişinden itibaren 14 gün içinde veya Kurulun tanıyacağı daha uzun bir süre içinde Gana Mülteci Kurulu'na başvurmasını öngörür. Başvuru giriş noktasındaki en yakın göç görevlisine, herhangi bir göç görevlisine, bir polis memuruna veya BMMYK'nın Gana ofisine yapılabilir. Başvuruyu alan makam, başvuru sahibinin sunabildiği belge ve bilgilerle birlikte başvuruyu yedi gün içinde Kurula iletir.

Kurul her başvuruyu aldıktan sonra 30 gün içinde ele almak zorundadır; ardından gerekli gördüğü araştırmayı yapabilir ve başvuru sahibini dinlemek üzere çağırabilir. Kurulun açıklamasına göre sığınmacıların kaydı, mülakatı ve tanınması veya reddi yıl boyunca sürer. İnceleme sonunda Kurul başvuru sahibini mülteci olarak tanır veya tanımayı reddeder ve kararı yazılı olarak bildirir. Gana Göç İdaresi bünyesinde, Göç Yönetimi Bürosu içinde 2005'te kurulan Mülteci Masası koruma ve kalıcı çözümler konusunda BMMYK ile birlikte çalışır.

Tanınan mülteci 1951 Sözleşmesi, 1967 Protokolü ve AÖB Sözleşmesinde belirtilen haklara ve yükümlülüklere sahiptir; bunlar arasında Sözleşmenin öngördüğü koşullarla ücretli çalışma ve temel eğitime erişim bulunur. Her mülteciye ve aile bireyine kimlik kartı, oturum izni ve gerekirse Birleşmiş Milletler seyahat belgesi verilir. Aile bireyleri mülteci kaldıkça kalabilir; evlilik, reşit olma, boşanma veya mültecinin ölümü halinde de kalma haklarını korur ve kendileri mülteci statüsüne başvurabilir. Kurul, vatandaşlık şartlarını sağlayan mültecilere vatandaşlık edinmede yardımcı olabilir; Bakan mültecilerin ve başvuru sahiplerinin yaşayacağı bölgeleri belirleyebilir. Gana'nın Batı Bölgesinde iki büyük mülteci kampı ve Yukarı Doğu Bölgesinde bir kabul merkezi bulunur; bazı mülteciler şehirlerde yaşar.

Kurul tarafından reddedilen başvuru sahibi, kararın bildiriminden itibaren 30 gün içinde yetkili Bakana (kanunun ilk metninde Secretary) yazılı olarak itiraz edebilir. Bakan karar vermeden önce BMMYK'nın Gana temsilcisini sözlü veya yazılı görüş bildirmeye davet edebilir, dosyayı Kurula geri gönderebilir veya ek araştırma yapabilir; Bakanın kararı kesindir ve yazılı olarak bildirilir.

10. maddeye göre başvuru sahibi ve tüm aile bireyleri tanınana kadar; reddedilirse itiraz hakkı tükenene kadar; itiraz da reddedilirse seçecekleri başka bir ülkeye kabul edilmek için en fazla üç aylık makul bir süre boyunca Gana'da kalabilir. Başka bir ülkeye kabul edilme ihtimali makulse Bakan bu süreyi uzatabilir.

Gana Mülteci Kurulu'na 0307 038502, 0307 038503 ve 0302 779409 numaralarından ve info@grb.gov.gh adresinden ulaşılabilir. Başvurular herhangi bir göç görevlisi veya polis memuru aracılığıyla ya da BMMYK'nın Gana ofisi üzerinden de yapılabilir. Başvuruda yanlış bilgi vermek Mülteci Kanunu'na göre suçtur.