Batı Şeria'da yabancı olarak çalışmak: COGAT çalışma izni

1967 tarihli ve 65 sayılı Batı Şeria Bölgesinde İstihdam Yasağına İlişkin Emir uyarınca yabancılar, bir COGAT biriminin izni olmadan Batı Şeria'da ticari faaliyet yürütemez ve çalışamaz. İzin türlerini COGAT'ın Yabancıların Girişi ve İkameti Usulü belirler; burada esas alınan metin 21 Aralık 2022 revizyonudur. Usul 20 Ekim 2022'de iki yıllık deneme süresiyle yürürlüğe girmiş ve Haziran 2026'da İsrail hükümet portalında hâlâ bu sürümle yayımlanmaktadır.

Başvuru, İsrail'e vizesiz girebilen ülkelerin vatandaşları için bile önceden yapılmak zorundadır. Kanallar COGAT'ın yabancılara yönelik başvuru merkezi, Filistin Yönetimi ve başvuranın ülkesindeki İsrail temsilciliğidir; Türk vatandaşları için bu temsilcilik Ankara'daki İsrail Büyükelçiliği'dir. İsrail'le diplomatik ilişkisi olmayan ülkelerin ve usulün ek listesindeki Ürdün, Mısır, Fas, Bahreyn ve Güney Sudan'ın vatandaşları bu usulün kapsamı dışındadır; onlar Filistin Yönetimi ziyaret iznine başvurur.

Uzman ve üst düzey çalışan izni beş grubu kapsar: bölgede faaliyet gösteren uluslararası bir kuruluşta çalışan meslek sahipleri (bölgenin kalkınması için önemli projelerde yer alan bir şirket de bu kapsamda sayılabilir), Filistin Yönetimi bölgelerinde istisnai alanlarda istihdam edilen diğer uzmanlar, eğitim kurumlarında veya önemli projelerde görev alan öğretmenler, uzmanlık alanı bölge için önemli olan ve sağlık merkezi, klinik veya hastanelerde çalışan lisanslı hekimler, son olarak COGAT'ın belirlediği ekonomik ölçütleri karşılayan iş insanları ve yatırımcılar.

Filistin yükseköğretim kurumlarındaki öğretim üyeleri ve araştırmacılar için ayrı bir kategori vardır. Kural olarak doktora istenir; COGAT öğretmenlik belgesi veya eşdeğer uzmanlığı da kabul edebilir. Asgari yaş 25'tir ve bu izin de çalışma izni sayılır. Yardım, sağlık, dini veya kâr amacı gütmeyen kuruluşlarda gönüllü olacaklara ise en fazla 12 aylık ayrı bir gönüllü izni verilir; bu izin ücretli çalışmaya imkân tanımaz.

Giriş izni başvuru formu, planlanan girişten en az 60 gün önce Filistin Yönetimi'nin resmi davet yazısıyla birlikte verilir. Öğretim üyeleri ve araştırmacılar için bu süre 45 gündür ve eksik belgeler 21 gün içinde tamamlanmalıdır. Başvuran bölgeyi en son ne zaman ziyaret ettiğini, istihdamın amacını ve iş yerini belirtir. COGAT talebi kategorisine göre değerlendirir; gerekirse başvuru sahibi kendi ülkesindeki İsrail temsilciliğinde mülakata çağrılabilir.

Önceden verilen izin, yabancının Allenby Köprüsü geçiş noktasına gelmesine imkân tanır; girişle ilgili nihai karar orada yapılan sorgulamadan sonra verilir. COGAT izni banka veya nakit teminata ya da dönüş bileti gibi başka koşullara bağlayabilir. Teminat Posta Bankası'na yatırılır ve kişi koşullara uyarak ayrıldığında iade edilir.

İzin en fazla bir yıl için verilir ve toplam 27 aya kadar yenilenebilir. Daha uzun çalışması gereken kişi bölgeden çıktıktan sonra yeniden başvurabilir; ancak toplam kalış beş yılı geçemez. Beş yılı dolduran kişi geri dönmek için çıkışından itibaren dokuz ay beklemelidir. COGAT, özgün projelere katılım gibi istisnai durumlarda beş yıl daha, toplamda on yıla kadar onay verebilir. Yenileme için davet eden kurum veya çalışan, ikisinin de imzaladığı basılı bir açıklama yazısıyla birlikte ikamet uzatma formunu verir. Bu kategorideki izinler her seferinde yeni izin almadan tekrar tekrar giriş ve çıkışa imkân tanır.

Çalışma veya öğretim üyesi izni olan yabancının eşi ve 21 yaşına kadar çocukları refakatçi aile izniyle gelebilir. Bu izne ana başvuruyla birlikte ve aynı belgelerle başvurulur. Aile üyeleri bölgede yalnızca ana izin sahibiyle birlikte yaşayabilir, izinleri ana izinle birlikte sona erer ve aksi belirtilmedikçe eş de çalışabilir.