Sudan'da iltica: Mülteciler Komisyonu kaydı ve haklar

Sudan'ın 2014 tarihli İltica (Düzenleme) Kanunu mülteci ve sığınmacı kavramlarını, korumadan kimlerin yararlanacağını, başvurunun nasıl yapılıp karara bağlanacağını düzenler. Kanunu İçişleri Bakanlığına bağlı Mülteciler Komisyonu (COR) uygular; BMMYK kayıt ve belgelendirme işlerine destek verir. Pasaportlar ve Göç Genel Müdürlüğünün Yabancılar Dairesi de mültecilerin kaydını yapar ve onları mevzuata göre belirlenmiş iltica kamplarına nakleder.

BMMYK'ya göre COR ve BMMYK, güvenliğin elverdiği eyaletlerde, aralarında Kassala eyaletindeki Şagarab kampının ve kısmen Gedaref'in bulunduğu yerlerde kayıt ve belge işlemlerini sürdürüyor. Başka birçok bölgede kayıt yapılmıyor; başka eyalete geçenler, yardımların planlanabilmesi için bulunduklarını en yakın COR veya BMMYK ofisine bildirebilir. Kimlik belgelerinizi saklayın: kaydınız yoksa doğum belgesi, nüfus kimliği, pasaport, okul yazısı veya evlilik cüzdanı istenebilir.

2026'da yetkililer mültecileri yeni yabancı numarası sistemiyle yeniden kaydetmeye başladı. Haziran 2026'da BMMYK, Pasaportlar ve Nüfus Kayıt Kurumuna bilgisayar, kamera, parmak izi ve iris okuyucu içeren 15 kayıt ünitesi teslim etti ve işlemler Beyaz Nil eyaletinden başladı. Temmuz 2026'da COR, Hartum'daki Güney Sudanlı mültecileri verilerini güncellemek ve kimlik kartlarını yenilemek için Beyaz Nil'deki kamplara gitmeye çağırdı.

Kanunun 13. maddesi, statü tanınan mültecilere BM ve Afrika Birliği (OAU) mülteci sözleşmelerindeki hakları verir; kamu yardımı, temel eğitim, karne (iaşe) sistemi, tüm mahkemelere başvuru ve din özgürlüğünde vatandaşlarla aynı muameleyi öngörür. Temel eğitim dışındaki öğrenim, siyasi olmayan derneklere üyelik, konut, dolaşım ve ikamet izni, kendi işini kurma ve serbest meslek ile taşınır mülkiyet konusunda diğer yabancılardan daha kötü olmayan muamele tanınır; taşınmaz edinmek için Bakanlar Kurulu onayı gerekir. Sığınmacılar ilk gruptaki haklarda mültecilerle aynı muameleyi görür ve ırk, din veya menşe ülke nedeniyle ayrımcılık yasaktır.

14. madde mültecilerden Sudan yasalarına uymalarını, ulusal güvenliğe aykırı veya yıkıcı siyasi faaliyetlerde bulunmamalarını, COR'un ve yetkili makamların izni olmadan kendilerine belirlenen ikamet yerinden ayrılmamalarını ve geçerli mülteci kimlik kartı taşımalarını ister. BMMYK, ülkede kamp politikası uygulandığını, hizmetlerin kamplarda verildiğini ve Gedaref şehri gibi kamp dışında yaşayanların kamplara geçmeye teşvik edildiğini belirtiyor.

BMMYK ve ortak kuruluşların tüm hizmetleri ücretsizdir; para isteyenlere karşı dikkatli olun. Kurumlar arası ücretsiz çağrı merkezi 1460, BMMYK'nın WhatsApp hattı +249 90 093 4472, Hartum hizmet hattı 0900934474'tür; Darfur, Kordofan, Kassala, Gedaref, Mavi Nil, Beyaz Nil, Vadi Halfa ve Vad Medeni için de eyalet hatları vardır ve bağlantı kesintileri olabilir. Ararken bireysel veya hane kayıt numaranızı hazır bulundurun. BMMYK Sudan'dan çıkış veya tahliye işlemlerinde rol almaz.