Çad'da iltica başvurusu

31 Aralık 2020 tarihli 027/PR/2020 sayılı Kanun, Çad'daki her mülteci veya sığınmacıya cinsiyet, ırk, din, uyruk, siyasi görüş, toplumsal grup veya menşe ülke ayrımı yapılmaksızın uygulanır. 1951 Sözleşmesi ve 1969 OAU Sözleşmesi'ndeki mülteci tanımlarını izler. Kitlesel bir akın durumunda CNARR mülteci statüsünü toplu olarak belirleyebilir; aksi kanıtlanmadıkça grubun her üyesi mülteci sayılır. Barışa karşı suç, savaş suçu, soykırım veya insanlığa karşı suç işleyenler, yurt dışında ağır siyasi olmayan suç işleyenler ya da Afrika Birliği ile Birleşmiş Milletler'in amaçlarına aykırı eylemlerde bulunanlar kapsam dışıdır.

Sığınmacı, Çad'a girişinden sonraki 90 tam gün içinde en yakın idari makamlara veya CNARR'a açıkça ya da örtük biçimde koruma isteğini bildiren kişidir; mücbir sebep varsa daha sonraki başvurular uygunluk alt komisyonunun takdirine göre incelenebilir. Menşe ülkesinin korumasını kaybettiği sırada zaten Çad'da bulunan kişi de başvurabilir. Talep ile beyan veya görüşme tutanağı CNARR Daimi Sekreteri'ne iletilir; başvurana oturum izni yerine geçen ve nihai karara kadar yenilenen altı ay geçerli bir sığınmacı belgesi verilir.

Her aile üyesinin statüsü ayrı ayrı belirlenir; ancak tanınmış mülteciye eşlik eden veya sonradan katılan eşler ve reşit olmayan çocuklar kendileri koşulları karşılamasalar da o aile üyesinin mülteci statüsünü alır.

Uygunluk alt komisyonu ayda en az dört kez toplanır ve oy çokluğuyla karar verir; BMMYK toplantılara gözlemci olarak katılır. Gerekçeli kararlar Daimi Sekreter tarafından başvurana ve BMMYK'ya bildirilir; mülteci statüsü tanıyan kararlar Toprak Yönetiminden sorumlu Bakan'ın kararnamesiyle onaylanır.

Çad, 90 gün içinde makamlara başvurup geçerli gerekçe sunan mültecileri düzensiz giriş veya kalış nedeniyle cezalandırmaz. Geçici belge taşıyan sığınmacılar ve mülteciler vatandaşlar gibi dolaşım, ikamet, kamu yardımı, sağlık, eğitim, mahkemeye başvuru ve din özgürlüğünden yararlanır. Tanınmış mülteciler oturum izni yerine geçen mülteci kimlik kartı, nüfus belgeleri ve Sözleşme seyahat belgesi alır; ilk, orta, mesleki ve yükseköğretime vatandaşlarla aynı koşullarda erişir. Mülteciler ve sığınmacılar Çad yasalarına uymak ve ülkede siyasi faaliyetten kaçınmak zorundadır.

Hiçbir mülteci yaşamının veya özgürlüğünün tehdit altında olacağı bir ülkeye geri gönderilemez; istisna, ciddi ulusal güvenlik gerekçesi veya özellikle ağır bir suçtan kesinleşmiş mahkûmiyettir. Sınır dışı etme kararı Yüksek Mahkeme İdari Dairesi'ne götürülebilir.

Başvurusu reddedilen kişi, bildirimden itibaren 30 gün içinde itiraz alt komisyonuna başvurabilir. Başvuran gizli bir oturumda dinlenir, masrafı kendisine ait olmak üzere seçtiği bir avukattan yardım alabilir ve gerekirse tercüman sağlanır. İtiraz, başvurana nihai karara kadar Çad’da kalma hakkı verir; karar bakanlık kararnamesiyle onaylanır ve 30 gün içinde başvurana ve BMMYK’ya bildirilir; ayrıca temyiz (cassation) yolu açıktır.